1502

Ở đây có quy trình hướng nghiệp cho học sinh cấp 3!

In bài viết
Đăng nhận xét
{tocify} $title={Nội dung bài viết}
Phải nói rằng chuyện hướng nghiệp ở Việt Nam còn nhiều bất cập quá, từ chuyện người dạy hướng nghiệp không hề có chuyên môn hướng nghiệp, đến số lượng giờ dành cho nó quá ít hỏi (chị nhớ là hồi mình học cấp 3 là có một buổi cuối kỳ thì phải, còn chẳng có ký ức rõ ràng gì). Một chuyện kỳ lạ là học sinh cấp 3 đến cuối cấp chỉ bàn nhau về chuyện thi trường gì, dựa trên năng lực học tập; chứ sau này làm gì, làm có hạnh phúc không, có phù hợp với tố chất và năng lực không, có tạo ra hiệu quả không thì gần như chẳng ai nghĩ tới. Hệ quả là, theo báo cáo điều tra lao động việc làm năm 2019 của Tổng cục Thống kê, thanh niên (từ 15-24 tuổi) thất nghiệp hiện vẫn chiếm tới gần một nửa tổng số lao động thất nghiệp cả nước (42,1%). Nhóm có trình độ từ đại học trở lên, tỉ lệ thất nghiệp tương đối cao với 14,9%. Còn theo thống kê của Bộ LĐ-TB&XH, tỉ lệ sinh viên ra trường làm trái ngành lên tới 60%.

THẤU HIỂU BẢN THÂN LÀ ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT

Thấu hiểu bản thân gồm có thấu hiểu các phương diện:

Điều mình thích, đam mê

Là những gì mình có thể làm hoài làm mãi mà không mệt mỏi, không chán

Điều mình làm tốt

Là mình có năng lực để làm tốt, nó liên quan nhiều tới năng khiếu và sở thích, ví dụ như mình học giỏi Toán, học giỏi thì sẽ thích và càng thích càng tìm hiểu để học giỏi

Những giá trị mình coi trọng, lý tưởng sống

Giá trị mình coi trọng là những giới hạn mà mình không thỏa hiệp hoặc đánh đổi với cái gì khác.

Điểm yếu của mình

Hồi Chị còn học cấp 3, chị có ước mơ là làm giáo viên. Tự Chị cũng nhận thấy mình có năng lực tìm hiểu, truyền đạt, sử dụng từ ngữ tốt. Thế nhưng bố mẹ lại phản đối vì làm Giáo viên nghèo quá. Sau lên Đại học rồi, dù học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, chị vẫn thấy chị hợp với các nghề liên quan đến nói, thuyết trình, đứng trước đám đông. Học xong rồi đúng là ra làm tuyển dụng thật, ngày nào cũng nói chuyện với 5-10 người lạ, rồi còn làm diễn giả webinar, workshop, giảng viên thỉnh giảng các trường, TikToker nữa chứ. Đúng là không tránh được cái nghiệp nói.

Tự hiểu mình là cái tốt, còn nếu không tự hiểu được thì mình có thể nhờ sự trợ giúp của một số công cụ chị liệt kê sau đây. Chú ý, cách làm phải đúng, cách làm sai ra kết quả sai thì cũng bằng hòa.
- Bài test MBTI
- Bài test DISC
- Bài test Đa trí thông minh
- Mô hình hướng nghiệp IKIGAI của Nhật Bản
- Thần số học/Sinh trắc vân tay
Một cách nữa là các em hãy phỏng vấn một tệp khoảng 20 người xung quanh các em, cả thân lẫn sơ, xem ấn tượng của người ta về em là gì, điểm khiến người ta trân trọng các em là gì, muốn góp ý với các em cái gì, nghĩ các em phù hợp với nghề nghiệp gì.

Đến bước này, thì cũng vẫn rất có thể một số em chẳng thấy mình có điểm gì đặc biệt. Cũng dễ hiểu thôi vì màu thì có màu nhạt màu đậm, con người cũng vậy. Theo quan sát của chị là những bạn thiếu màu sắc đặc biệt thì cũng chẳng có yêu cầu đặc biệt gì về lựa chọn, rồi quá trình đi làm sau này cũng cứ nhàn nhạt vậy thôi.

CHỌN LĨNH VỰC MÌNH MUỐN LÀM VIỆC

Đây là bước sai của đa số. Trước khi nghĩ đến thi trường gì, các em hãy trả lời câu hỏi: Mình muốn làm trong ngành gì? Các em có thấy lĩnh vực gì hay hay, hấp dẫn, thú vị không? Ví dụ cuối năm đọc báo thấy ngân hàng thưởng 5-6-7 tháng lương, thấy ngành ngân hàng thật hấp dẫn chẳng hạn? Về bản chất là ngành nào cũng sẽ có các vị trí giống nhau (ví dụ công ty giáo dục và công ty vận tải đều có vị trí kế toán, kiến thức cơ bản giống nhau, vào công ty rồi sẽ điều chỉnh công việc theo đặc thù công ty và đặc thù ngành), nên chọn được ngành mình thích và muốn hoạt động sau này là điều quan trọng đầu tiên, và có thế thì kiến thức mình học ở Đại học mới phục vụ công việc sau này được. Việc cố đấm ăn xôi làm một công việc đúng ngành học mà trong khi mình không thích nó mới là một sự lãng phí khủng khiếp, đặc biệt là tình yêu nghề của chúng ta.

CHỌN NGHỀ TRƯỚC KHI CHỌN TRƯỜNG

Chọn được ngành mình thích rồi, các em hãy tìm hiểu 5-10 công ty lớn trong ngành đó, xem công ty có những phòng ban nào, các phòng ban có những vị trí gì. Tìm hiểu không khó đâu, vào website chính thức hoặc gõ "Tên công ty + tuyển dụng" là ra hết. Ví dụ các em gõ HBR Holdings tuyển dụng (công ty chị, cũng là công ty lớn trong ngành giáo dục) thì sẽ ra cả rổ tin tuyển dụng các vị trí của các phòng ban.

Tiếp đến, các em tìm hiểu xem với mỗi vị trí thì cụ thể là làm gì, công việc hằng ngày có những gì, phải đối mặt với những thách thức khó khăn thế nào... để từ đó quy chiếu với những gì mình sở hữu ở mục (1).

Ví dụ: nghề tuyển dụng phải xuất hiện nhiều trên mạng xã hội và một ngày phải nói chuyện với rất nhiều người lạ thì với bản tính hướng nội, ko thích thể hiện/xuất hiện nhiều thì có phù hợp không? Để tìm hiểu, các em có thể google hoặc trực tiếp hỏi một vài người đang làm công việc này (chú ý là phải nói chuyện với người yêu nghề chứ nói với người chán nghề hoặc làm cũng chả có đam mê gì thì không thu về được kết quả gì đâu).

CHỌN TRƯỜNG

3 bước trên làm xong xuôi, chúng ta mới đi tìm hiểu các trường mà có đào tạo vị trí và ngành nghề mình muốn làm. Chọn trường chúng ta cần dựa trên các yếu tố:
- Học lực (có thi vào được không)
- Học phí (gia đình có chu cấp được không)
- Điều kiện, cơ sở vật chất của nhà trường
- Các hoạt động ngoại khóa, CLB- Feedback của mọi người về trường (phần này lấy càng nhiều feedback càng tốt chứ đừng có chỉ từ một ví dụ rồi suy ra toàn bộ như chị nào đó trên TikTok nhé)
- Tỷ lệ có việc sau khi ra trường của sinh viên (thật ra cái này tham khảo thôi chứ ko có trường nào nhận là sinh viên của mình ra thất nghiệp nhiều đâu)
Quan điểm của chị là trường học chỉ là một yếu tố, vào được trường rồi vẫn phải duy trì việc học ở mức chấp nhận được, rèn luyện bản thân, đi làm thêm, học thêm ngoại ngữ, va chạm cuộc sống... thì mới thành công được. Còn có mỗi cái bằng thôi thì không giải quyết được gì đâu.

Chị hy vọng với những gợi ý trên của chị và anh Bách, các em sẽ sáng tỏ và vững vàng hơn trên con đường thi vào Đại học và bước vào đời. Đừng ngại để lại câu hỏi nếu muốn hỏi chị gì đó nhé, nhưng nhớ tìm hiểu kĩ trước khi hỏi nha.
Tác giả: HaNguyenHRM
Bạn có thích bài viết "Ở đây có quy trình hướng nghiệp cho học sinh cấp 3!" thuộc chuyên mục tam-su của Tuổi 20 không? Nếu thích, hãy thường xuyên ghé thăm Tuổi 20 để đón đọc những bài viết mới nhất nhé!

Đăng nhận xét

Góc tâm sự

Bài học cuộc sống

Tuổi 20 - Tâm sự GenZ Tuổi 20 - Tâm sự GenZ